Vahiyden Logosa Hıristiyanlık’ta Peygamberlik Anlayışı

Özet

Hıristiyanlık kendine has bir vahiy algısına sahip olduğundan peygamberlik anlayışı diğer monoteist din ve geleneklerden ayrılmaktadır. Yeni Ahid diye tanımlanan Îsâ Mesîh süreci ile beraber vahiy anlayışı da farklı bir yöne doğru evrilmiştir. Hıristiyanlara göre Îsâ Mesîh doğumundan ölümüne kadar hayatında sahip olduğu olağan dışı özelliklerle bizzat kendisi vahiy olmaktadır. Îsâ Mesîh’in almış olduğu vahiy; kendinden önceki peygamberler gibi tanrı-peygamber seviyesinde değil; daha üstte baba-oğul konumunda almıştır. Yahudilik ve monoteist dinler açısından Hıristiyanlık’taki bu durum hıristiyan inançlarına has bir özellik olarak yerini korumaktadır. Hıristiyanlık tarihi boyunca bu inanç Îsâ Mesîh’in logos olması; yani söz, kelime bir anlamda vahiy olması ile temsil edilmiştir. Hıristiyanlık’ta peygamber inancı ortaya konulduğunda, peygamberliğin dindeki temel faktör olan Hz. Îsâ’nın vahiyle ilişkisine göre oluştuğu anlaşılmaktadır. Nitekim Hz. Îsâ hayattayken birçok sıfatla vasıflanmıştır. Hz. Îsâ’nın esas konumu ve pozisyonu çarmıh vakıasından sonra belirlenmiştir. Yeni Ahid kitaplarının oluşturduğu dinî anlayışta Hz. Îsâ’nın takipçileri onun mesîh ve kurtarıcı olduğunu temel inanç olarak belirlemiştir. Hz. Îsâ henüz hayattayken onun kimliği konusunda ihtilaflar görülmüştür. Bazıları onu Yahya, bazıları İlyas, bir kısım insanlar ise onu peygamber olarak görmüştür. Bunun dışında onu insanoğlu ve tanrıoğlu gibi birbirinin zıddı sıfatlarla tanıyanlar da olmuştur. Hz. Îsâ’ya yönelik bu farklı tanımlar Hıristiyanlık tarihi boyunca devam edecektir. Nitekim hıristiyan inançları şekillenirken Hz. Îsâ’nın tabiatı gündeme gelecektir. Öyle ki kutsal metinlerde anlatılan çeşitli sıfatlar her mezhebin farklı bir Îsâ inancında olmasına sebep olacaktır. Hz. Îsâ’nın vahiyle ilişkisi onun Tanrı sözü yani logos olarak sunulması ile farklı bir anlam kazanmıştır. Çünkü logos olarak Hz. Îsâ vahyin bizzat kendisidir. Aynı zamanda Rab olarak kabul edilen Îsâ Mesîh’in kendi sözleri ve kendi hayatı vahiy konumuna yükselmiştir. İncîl olarak meşhur olan iyi haber (evangeliyon) Hz. Îsâ’nın hayat hikayesinin anlatımından ibaret olmaktadır. Hıristiyanlar vahiy olarak Hz. Îsâ dışında yazılı bir kitap, gökten ilhamla melek aracılığıyla inen bir kutsal metin sahibi değillerdir. Hıristiyan inancında Hz. Îsâ’nın hayatını ve mucizelerini okumak bizzat vahyin kendisidir. Böylece Hıristiyanlık’ta peygamberliğin ilahî kaynağı bizzat Îsâ Mesîh’in kendisi olmaktadır. Ayrıca Hz. Îsâ’nın öğrencileri olan havariler ile Kutsal Ruh desteğini alan kişiler de peygamber olarak kabul edilmiştir. Peygamberlerin en büyük görevi de Îsâ Mesîh’in tecrübesini anlamaya yönelik bir çabadan ibarettir. Hıristiyanlara göre Îsâ Mesîh dönemi sonrası kilisenin de bir kurum olarak görevi, bütün milletlere Tanrı’nın kelamı olan Îsâ Mesîh’i anlatmaktır. Bu açıdan bakıldığında Hıristiyanlık tarihi boyunca Hz. Îsâ’nın dinin merkezinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Kilise ve mezhepleri birbirinden ayıran farklar da Hz. Îsâ’ya ilişkin farklı inançlardır. Bir anlamda farklı bir mezhebin oluşması için farklı bir Îsâ anlayışının olması gerekmektedir. Zira Hıristiyanlık’ta Tanrı’dan vahiy alan bir peygamber düşüncesi ortadan kalkmıştır. Bunun yerine bir insandan doğan tanrı fikri vardır. İnsanlar arasında yaşayan bu tanrının her davranışı bir mucize ve vahiy mahsulüdür. Artık tanrı merkezli din yerine kurtarıcı merkezli bir din vardır. Bu kurtarıcı ise Îsâ Peygamber yerine Îsâ Mesîh’tir. Söz olarak, kelime olarak Îsâ Mesîh, Yahudilik sonrası yeniden inşa edilen “Yeni Ahid”in merkezinde yer alacaktır. Bu çalışmada vahiy ve peygamberlik inancının Hıristiyanlık içindeki konumu logos anlayışı üzerinden ortaya konulacaktır. Böylece Hz. Adem’den Hz. Nuh’a, Hz. İbrahim’den Hz. Yahya’ya kadar devam eden peygamberliğin yeni bir çehreye büründüğü ortaya konacaktır.